Dezinformacja, a szczególnie współczesne techniki manipulacji w mediach były tematem wykładu i warsztatów dla dwóch klas Liceum Ogólnokształcącego w Słupcy. Przeprowadziła je dr inż. Izabela Nowaczyk z Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych.
Prelegentka omówiła kluczowe zagadnienia dotyczące dezinformacji: definicję, cele, rodzaje oraz warunki, które wskazują na celowe wprowadzanie odbiorców w błąd. Przedstawiła zarys historycznych przykładów stosowania dezinformacji – od mitów i przekazów antycznych, przez strategię Sun Tzu, autora najstarszego znanego podręcznika sztuki wojennej, aż po praktyki propagandowe XX wieku.
Duży nacisk położyła na współczesne techniki manipulacji w mediach, jak granie na emocjach, konstruowanie nagłówków w formie pytań, selektywne wykorzystanie sondaży, manipulacja cytatem, wyrywanie wypowiedzi z kontekstu, nadużywanie wielkich liter, budowanie fałszywych skojarzeń czy stosowanie „zagranicznego autorytetu” w przekazach medialnych.
Ważnym elementem spotkania była część warsztatowa, podczas której uczniowie analizowali, w jaki sposób powstaje i rozprzestrzenia się dezinformacja. Jednym z kluczowych ćwiczeń była zabawa w głuchy telefon — prosta, ale niezwykle obrazowa metoda pozwalająca zrozumieć, jak przekaz zmienia się wraz z każdym kolejnym „odbiorcą”. Uczestnicy mogli zaobserwować, że drobne przeinaczenia, uproszczenia lub emocjonalne dopowiedzenia mogą prowadzić do całkowitego zniekształcenia pierwotnej treści — analogicznie do procesów zachodzących w środowisku medialnym. Zajęcia pokazały również, jak łatwo — często całkowicie nieświadomie — można wprowadzić nieprecyzyjne lub fałszywe informacje do obiegu i jak szybko zaczynają funkcjonować jako „prawdziwe”.
Podczas warsztatów omówione zostały także zasady przeciwdziałania dezinformacji, w tym filary obrony informacyjnej oraz praktyczne metody sprawdzania, czy nie mamy do czynienia z tzw. fake newsami, m.in. zasada 5 x Z, rekomendowana przez ekspertów Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (zweryfikuj źródło, treść, potwierdzenie, autorów i datę informacji). Była też mowa o konsekwencjach społecznych i indywidualnych rozpowszechniania nieprawdziwych informacji oraz psychologicznych skłonnościach, które zwiększają podatność na manipulację.
– Wykład i zajęcia warsztatowe uświadomiły uczestnikom, że dezinformacja jest jednym z największych wyzwań współczesnego świata. Ta wiedza oraz praktyczne doświadczenia pomogły im zrozumieć, jak ważna jest krytyczna analiza informacji i odpowiedzialność za treści, które przekazujemy dalej – powiedziała po zajęciach dr inż. Izabela Nowaczyk.
Zajęcia odbyły się 26 listopada w słupeckim liceum.
