– Manifestacja zróżnicowanych zachowań człowieka stanowi jeden z najbardziej złożonych przedmiotów badań współczesnej nauki, dlatego rodzi pytania o granice ich teoretycznej operacjonalizacji i wyjaśniania – mówi dr hab. Jakub Bartoszewski, prof. ANS w Koninie.
To zdanie stało się wstępem do kolejnego webinarium z cyklu poświęconego neuroróżnorodności, dyskryminacji i nierównemu traktowaniu oraz mobbingowi. Jak poprzednie, miało charakter interdyscyplinarny, a także profilaktyczny.
W trakcie spotkania prowadzący zwrócił uwagę, że tradycyjne, redukcjonistyczne podejście ograniczające się do pojedynczych dyscyplin, okazują się niewystarczające wobec wieloaspektowości ludzkiej podmiotowości. Zwrócił również uwagę na wielopoziomową analizę zachowań człowieka z uwzględnieniem tzw. składowych, czyli ujęcia neurobiologicznego, genetycznego, psychopatologicznego i rozwojowego. – Działania jednostki są determinowane, po pierwsze, przez neurochemię mózgu, po drugie, przez polimorfizmy genowe, które odpowiadają za indywidualne cechy wyglądu, metabolizm, zróżnicowaną podatność na choroby i leki, a po trzecie, przez reaktywność układu endokrynnego, czyli zdolność gruczołów dokrewnych do wykrywania bodźców i wydzielania hormonów w odpowiedzi na nie. To one wyznaczają biologiczne ramy reaktywności – wyjaśnia wykładowca i jednocześnie pełnomocnik rektora ds. przeciwdziałania dyskryminacji. Dalej tłumaczy, że perspektywa psychoterapeutyczna uzupełnia ten obraz o analizę procesów afektywno-poznawczych, struktury osobowości oraz internalizowanych doświadczeń związanych z rozwojem osobniczym. Z kolei filozofia społeczna dostarcza kluczowy kontekst sytuacyjny i strukturalny, opisując wpływ determinizmów systemowych, socjalizacji, presji oraz makrospołecznych konstruktów normatywnych.
– Synteza ta pozwoliła dostrzec funkcjonalną adaptacyjność, a jednocześnie wyjaśnić zachowania dewiacyjne. Konkludując, zrozumienie fenomenu ludzkich zachowań wymaga całościowego podejścia, które pozwala zrozumieć, dlaczego tak, a nie inaczej człowiek się zachowuje i w jaki sposób w sytuacjach granicznych przeciwdziałać zachowaniu trudnemu i patologicznemu.
Webinarium odbyło się odbyło się 22 maja.